Giáo án bài Ôn tập văn học theo CV 5512 phát triển năng lực


Giáo án bài Ôn tập văn học soạn theo cv 5512 phát triển năng lực phương pháp mới nhất của BGD năm 2021-2022

40 Ôn tập văn học

 

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức:

-Một số khái niệm thể loại liên quan đến đọc- hiểu văn bản như ca dao, tuc ngữ, thơ trữ tình, thơ Đường luật, thơ lục bát, thơ song thất lục bát;

- Sơ giản về thể loại thơ Đường luật.

- Phép tương phản và phép tăng cấp trong nghệ thuật.

- Hệ thống văn bản đã học, nội dung cơ bản và đặc trưng thể loại ở tửng văn bản.

2. Năng lực:

a. Năng lực chung: Năng lực tự chủ và tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp và  hợp tác.

b. Năng lực chuyên biệt:

- Hệ thống hóa, khái quát hóa kiến thức về các văn bản đã học.

- So sánh, ghi nhớ, học thuộc lòng các văn bản tiêu biểu.

- Đọc- hiểu văn bản tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận ngắn.

3.Phẩm chất:

- Tự giác trong học tập.

 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- Kế hoạch dạy học

- Học liệu: bảng phụ, tài liệu tham khảo, phiếu học tập.

 2. Chuẩn bị của học sinh:  Đọc bài và trả lời các câu hỏi .

 

III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU

1. Mục tiêu:

- Tạo tâm thế hứng thú cho HS.

- Kích thích HS tìm hiểu về nội dung bài học.

2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày miệng của Hs trước lớp

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá Học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

*Chuyển giao nhiệm vụ

Điền nội dung thích hợp vào các ô còn trống trong bảng sau:

Thể loại                Định nghĩa

                Là thể thơ Đường luật có 4 câu, mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở tiếng cuối câu 1, 2, 4 hoặc câu 2, 4.

                Là thể thơ có một câu 6 chữ,    câu sau 8 chữ, không hạn định số câu.

                Là thể thơ Đường luật có 8 câu, mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở tiếng cuối câu 1, 2, 4, 6, 8 . Phép đối gữa câu 3 với 4, câu 5với 6

- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh suy nghĩ trả lời

- Giáo viên gợi ý cho học sinh

- Dự kiến sản phẩm:

Thể loại                Định nghĩa

Thất ngôn

tứ tuyệt Đường luật        Là thể thơ Đường luật có 4 câu, mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở tiếng cuối câu 1, 2, 4 hoặc câu 2, 4.

Lục bát

                Là thể thơ có một câu 6 chữ,    câu sau 8 chữ, không hạn định số câu.

Thất ngôn

bát cú Đường luật            Là thể thơ Đường luật có 8 câu, mỗi câu 7 chữ, hiệp vần ở tiếng cuối câu 1, 2, 4, 6, 8 . Phép đối gữa câu 3 với 4, câu 5với 6

*Báo cáo kết quả

Gọi Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá

GV giới thiệu vào bài học: Trong năm học qua chúng ta đã được học rất nhiều tác phẩm văn học, hôm nay chúng ta sẽ hệ thống lại toàn bộ những kiến thức đã học

HOẠT ĐỘNG 2: LUYỆN TẬP

HĐ1:  Hệ thống các văn bản đã học ở lớp 7.

1. Mục tiêu: Hệ thống các văn bản đã học

2. Phương thức thực hiện: Phương pháp dự án

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày của nhóm học sinh trên giấy

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá Học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

*Chuyển giao nhiệm vụ

- Giáo viên yêu cầu: Hệ thống các văn bản đã học theo bảng hệ thống sgk?

- Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thực hiện hoạt động nhóm ở nhà hoàn thiện sản phẩm

- Giáo viên gợi ý cho học sinh cách làm, nhắc nhở học sinh hoàn thiện sản phẩm trước tiết học

- Dự kiến sản phẩm: Hệ thống các văn bản đã học.

*Báo cáo kết quả

Gọi 2 nhóm Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung, đưa sản phẩm hoàn chỉnh:

HĐ1: Lập bảng thống kê các tác phẩm văn học đã học trong cả năm học

TT           Học kì I  TT           Học kì II

1              Cồng trường mở ra         25           Tục ngữ về TN và LĐSX

2              Mẹ tôi   26           Tục ngữ về con người và xã hội

3              Cuộc chia tay của … con búp bê  27           Tinh thần yêu nước của nhân dân ta

4              Những câu hát .. tình cảm gia đình            28           Sự giàu đẹp của tiếng Việt(đọc thêm)

5              Những câu hát về ty qh, đn, cn  29           Đức tính giản dị của Bác Hồ

6              Những câu hát than thân              30           ý nghĩa văn chương

7              Những câu hát châm biếm           31           Sống chết mặc bay

8              Nam quốc sơn hà             32           Những trò lố hay là Va-ren và PBC(đọc thêm )

9              Tụng giá hoàn kinh sư    33           Ca Huế trên sông Hương

10           Thiên Trường vãn vọng                

11           Côn Sơn ca                         

12           Bánh trôi nước                 

13           Qua Đèo Ngang                               

14           Bạn đến chơi nhà                            

15           Vọng Lư sơn bộc bố (Xa ngắm…)                              

16           Tĩnh dạ tứ (Cảm nghĩ trong đêm..)                           

17           Bài ca nhà tranh bị gió thu phá                   

18           Cảnh khuya                       

19           Rằm tháng giêng                             

20           Tiếng gà trưa                     

21           Một thứ quà của lúa non: Cốm                  

22           Sài Gòn tôi yêu                 

23           Mùa xuân của tôi                            

 

Hoạt động của Gv và Hs Nội dung

HĐ 2. Định nghĩa về các thể loại

1. Mục tiêu: HS nắm được hái niệm ca dao – dân ca. Phân biệt ca dao, dân ca

2. Phương thức thực hiện: Phương pháp dự án

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày của nhóm học sinh trên giấy

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá Học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

*Chuyển giao nhiệm vụ

- Đọc lại các chú thích* ở bài 3,5,7,8; làm thơ lục bát ở bài 13; ghi nhớ ở bài 16 (Ôn tập tác phẩm trữ tình); chú thích * ở bài 18, câu 2 ở bài 26 (phần Đọc- Hiểu văn bản) để nắm chắc các định nghĩa.

 Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thực hiện hoạt động nhóm ở nhà hoàn thiện sản phẩm

*Báo cáo kết quả

Gọi 2 nhóm Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung, đưa sản phẩm hoàn chỉnh          

 

HĐ 3. Những tình cảm, thái độ trong các bài ca dao – dân ca

1. Mục tiêu: Nắm được tình cảm thái độ của nhân dân qua từng văn bản ca dao đã học

2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cặp đôi

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày của cặp học sinh trước lớp

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

- Chuyển giao nhiệm vụ

? Những tình cảm, thái độ thể hiện trong các bài ca dao - dân ca đã học là gì.

Đọc thuộc lòng một số bà ca dao đã học

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thực hiện hoạt động

*Báo cáo kết quả

Gọi 2 nhóm Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh nhóm khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung, đưa sản phẩm hoàn chỉnh          

HĐ 4. Những câu tục ngữ

1. Mục tiêu: ý nghĩa triết lí được đúc rút qua kinh nghiệm của ông cha ta xưa

2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày của  học sinh trước lớp

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

- Chuyển giao nhiệm vụ

? Những tình cảm, thái độ thể hiện trong các bài ca dao - dân ca đã học là gì.

Đọc thuộc lòng một số bài ca dao đã học

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thực hiện hoạt động

*Báo cáo kết quả

Gọi Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung, đưa sản phẩm hoàn chỉnh          

 

HĐ5. Giá trị tư tưởng, tình cảm trong các bài thơ đoạn thơ VN và TQ

1. Mục tiêu: Giá trị tư tưởng, tình cảm trong các bài thơ đoạn thơ VN và TQ

2. Phương thức thực hiện: Hoạt động nhóm

3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày của nhóm

4. Phương án kiểm tra, đánh giá

- Học sinh đánh giá học sinh

- Giáo viên đánh giá học sinh.

5. Tiến trình hoạt động:

- Chuyển giao nhiệm vụ

Những giá trị lớn về tư tưởng, tình cảm thể hiện trong các bài thơ, đoạn thơ trữ tình của Việt Nam và Trung Quốc (thơ Đường) đã học.

? Đọc thuộc lòng một số bài thơ trung đại của VN

*Thực hiện nhiệm vụ

- Học sinh thực hiện hoạt động

*Báo cáo kết quả

Gọi Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung, đưa sản phẩm hoàn chỉnh          

 

                2. Định nghĩa về các thể loại

a.Ca dao dân ca

- Thơ ca dân gian: là những bài thơ bài hát trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác, biểu diễn và truyền miệng từ đời này sang đời khác

b.Tục ngữ

- Là những câu nói dân gian ngắn gọn, ổn định , có nhịp điều, hình ảnh thể hiện những k/v của nhân dân về mọi mặt cuộc sống

c.Thơ trữ tình

- Một thể loại văn học phản ánh cuộc sống bằng cảm xúc trực tiếp của người sáng tác

- Thường có vần điệu, nhịp ddieeujh, ngôn ngữ cô đọng, mang tính cách điệu cao

* thơ trữ tình trung đại VN

- Đường luật: Thất ngôn, ngũ ngôn, bát cú, tứ tuyệt

- VN: lục bát, song thất lục bát, 4 tiếng học tập từ ca dao dân ca

d. Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

 4 câu, mỗi câu 7 tiếng. Kết cấu: khai, thừa, chuyển, hợp. Nhịp: 4/3; 2/2/3. Vần chân

đ. Ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật

 4 câu, mỗi câu  5 tiếng. Vần bằng , trắc. Nhịp 3/2 hoặc 2/3

e. Thất ngôn bát cú

- 8 câu mỗi câu 7 tiếng. Vần bằng trắc, chân

- Kết cấu: đề, thực, luận, kết. Luật: nhất tam tứ bất luận, nhị tứ lục phân minh.Câu 3-4, 5-6 đối

g. Thơ lục bát

- Thể thơ dân tộc kết cấu cặp, 1 câu 6, một câu 8

- Vần bằng, vần lưng

h. Song thất lục bát

- 2 câu 7, 1 câu 6, 1 câu 8 -> một khổ

i.Phép tư¬ơng phản và phép tăng cấp trong NT

- Là sự đối lập các hình ảnh, chi tiết, nhân vật, ... trái ngược nhau, để tô đậm, nhấn mạnh một đối tượng hoặc cả hai.

Tăng cấp: thường đi cùng tường phản tăng dần về cường độ, chất lượng, tốc độ, số lượng, màu sắc, âm thanh

3.Những tình cảm, thái độ trong các bài ca dao – dân ca

 

* Tình cảm gia đình: Nhắc nhở về công ơn sinh thành, tình mẫu tử và tình anh em ruột thịt

- Tình yêu quê h¬ương đất nước,con  ngư¬ời: Tình yêu, lòng tự hào đối với con ngư¬ời, quê hư¬ơng, đất nước.

- Những câu hát than thân: Đồng cảm với số phận khổ đau, đắng cay của người lao động, tố cáo chế độ phong kiến

- Những câu hát châm biếm: Phê phán và chế giễu những thói hư¬, tật xấu trong đời sống gia đình và cộng đồng.

4.Những kinh nghiệm của nhân dân được thể hiện trong tục ngữ

 

Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất: Những kinh nghiệm quí báu của nhân dân trong việc quan sát các hiện t¬ượng tự nhiên và trong lao động sản xuất.

- Tục ngữ về con ng¬ười và XH: Luôn tôn vinh giá trị con ngư¬ời, đư¬a ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con ngư¬ời cần phải có.

5.Giá trị tư tưởng, tình cảm trong các bài thơ đoạn thơ VN và TQ

- Lòng yêu nước và tự hào dân tộc;

- ý chí bất khuất, kiên quyết đánh bại mọi quân xâm lược;

- Thương dân - yêu dân, mong dân được khỏi khổ, no ấm, nhớ quê, mong về quê, ngỡ ngàng khi trở về, nhớ mẹ, nhớ thương bà, ...

- Ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên: Đêm trăng xuân, cảnh khuya, thác hùng vĩ, đèo vắng, ...

- Ca ngợi tình bạn chân thành, tình vợ chồng thuỷ chung chờ đợi, vời vợi nhớ thương, ...

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

                1. Mục tiêu: tạo cơ hội cho HS vận dụng những kiến thức, kĩ năng, thể nghiệm giá trị đã được học vào trong cuộc sống thực tiễn ở gia đình, nhà trường và cộng đồng.

                2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân

                3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày miệng của học sinh

                4. Phương án kiểm tra, đánh giá:

                - Học sinh đánh giá học sinh

                - Gv đánh giá học sinh

                5. Tiến trình hoạt động

                Gv nêu nhiệm vụ:

?  Viết một đoạn văn ngắn từ 5-7 câu nêu cảm nhận của em về một văn bản mà em thích nhất trong chương trình Ngữ văn 7 đã học

*Báo cáo kết quả

Gọi một Hs trình bày trước lớp

*Đánh giá kết quả

- Học sinh khác nhận xét, bổ sung, đánh giá

- Giáo viên nhận xét, đánh giá, bổ sung

HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI, MỞ RỘNG

1. Mục tiêu: khuyến khích HS tiếp tục tìm hiểu thêm để mở rộng kiến thức, nhằm giúp HS hiểu rằng ngoài kiến thức đã học trong nhà trường còn rất nhiều điều cần phải tiếp tục học hỏi, khám phá

                2. Phương thức thực hiện: Hoạt động cá nhân ở nhà

                3. Sản phẩm hoạt động: Phần trình bày trên giấy của học sinh

                4. Phương án kiểm tra, đánh giá:

                - Học sinh đánh giá học sinh

                - Gv đánh giá học sinh

                5. Tiến trình hoạt động

                Gv nêu nhiệm vụ:

                ? Tìm và đọc những tác phẩm trữ tình.

- Học thuộc các nội dung ôn tập, trả lời câu hỏi sgk

IV.  Rút kinh nghiệm:

Xem nhiều